2013-04-03 00:00:00

ประเพณีสืบชตาเมือง

 

 

 

นับแต่สร้างนครเชียงใหม่ พ.ศ. 1839 เป็นต้นมา ชางเมืองมีพระมหากษัตริย์และเจ้าผู้ครองนครเป็นประธานจัดพิธีสืบชะตาเมือง อันเป็นพระราชพิธีต่ออายุเมืองให้ยืนยงคงอยู่และสร้างความสุขสมบูรณ์แก่อาณาประชาราษฎร์ทั้งมวล จะทำพิธีบูชาหรือไหว้เสาอินทขิล คือ เสาหลักเมืองในปลายเดือน 8 เหนือ เป็นเวลา 7 วัน 7 คืน ไปเสร็จสิ้นเดือน 9 เหนือ เรียกว่า " 8 เข้า 9 ออก "หมายถึง เข้าพิธีในระหว่างปลายเดือนพฤษภาคม และต้นเดือนมิถุนายน ของทุกปี

พิธีสืบชะตาเมือง ก็เพื่อต้องการให้บ้านเมืองประสบความเจริญรุ่งเรือง อุดมสมบูรณ์ไปด้วยพืชพันธุ์ธัญญาหาร ด้วยความเชื่อว่าเทพารักษ์ซึ่งอยู่เบื้องบน จะช่วยอำนวยความสุขให้ สมปรารถนาเมื่อทำพิธีการให้ถูกต้องตามลัทธิผีสางเทวดา ในการทำพิธีสืบชะตาเมืองนี้ ปรากฏในพับหนังสา (สมุดข่อย) จารึกด้วยตัวหนังสือ ล้านนาไทย หลายฉบับกล่าวถึงพิธีสืบชะตาเมืองในสมัยพระเมืองแก้ว กษัตริย์ล้านนาไทย รัชกาลที่ 13 ในราชวงค์มังราย ซึ่งครองราชสมบัติตั้งแต่ พ.ศ. 2038-2068 ไว้อย่างละเอียด และ พระมหากษัตริย์จะทรงเป็นประธาน ในพระราชพิธีสืบชะตาเมืองเพื่อให้เกิด สวัสดีมงคล โดยทั่วกัน

พิธีกรรม

เครื่องพิธีสืบชะตา ได้แก่

  • กระบอกน้ำ ๑๐๘ หรือเท่าอายุ
  • กระบอกทราย ๑๐๘ หรือเท่าอายุ
  • ลวดเงินลวดทองอย่างละ ๔ เส้น
  • หมากพลูผูกติดเส้นด้ายในลวดเงินลวดทอง ๑๐๘ ช่อ (ธงเล็ก) ๑๐๘
  • หม้อเงินหม้อทองอย่างละ ๑ ใบ (ใหม่)
  • ด้ายสายสิญจน์ล้อมรอบผู้สืบชะตา ๑ กลุ่ม
  • ปลาสำหรับปล่อยจำนวนเท่าอายุผู้สืบชะตา นก หรือปู หรือหอย
  • พานบายศรีนมแมว ๑ สำรับ
  • บันไดชะตา ๑ อัน
  • ไม้ค้ำ ๑ อัน
  • ขัวไต่ ๑ อัน
  • ฝ้ายค่าคิงจุดน้ำมัน ๑ สาย
  • กล้ามะพร้าว ๑ ต้น
  • กล้วยดิบ ๑ เครือ
  • เสื่อ ๑ ผืน
  • หมอน ๑ ใบ
  • ธงค่าคิง ๑ ผืน
  • เทียนเล่มบาท ๑ เล่ม
  • มะพร้าว ๑ ทะลาย
  • บาตรน้ำมนต์ ๑ ลูก

 

พิธีกรรมมีดังนี้

  1. เมื่อเตรียมเครื่องพิธีสืบชะตาเสร็จเรียบร้อยแล้ว ปู่อาจารย์จะทำพิธีขึ้นท้าวทั้งสี่
  2. เจ้าภาพนิมนต์พระสงฆ์ ๙ รูป เป็นผู้ทำพิธี มีคำสวด โดยเฉพาะชินเบงชร, (ชินบัญชร) สวดสืบชะตา, มงคลจักรวาลน้อย เป็นต้น ขณะที่พระสงฆ์สวดนั้นผู้สืบชะตาจะเข้าไปนั่งประนมมือในซุ้มเครื่องสืบชะตา ซึ่งตั้งไว้หน้าพระสงฆ์
  3. ผู้สืบชะตาจะจุดเทียนชัย ด้ายค่าคิงและเทียนสืบชะตา
  4. หลังจากพระสวดจบแล้ว เจ้าภาพจะจัดให้มีเทศน์ ๑ กัณฑ์
  5. หลังจากเทศน์จบ จะมีการผูกมือให้ผู้สืบชะตา พระสงฆ์ประพรมน้ำมนต์และเจ้าภาพถวายอาหารและไทยทานแด่พระสงฆ์ เป็นเสร็จพิธี

 

พิธีทำบุญและสืบชะตาเมืองเชียงใหม่

 

สำหรับนครเชียงใหม่จะมีการสืบชะตาประจำทุกปีมีสถานที่ประกอบพิธีทั้ง 10 จุด คือ

 

นิยมทำพิธี ณ บริเวณใจกลางเมือง ประตูเมือง และแจ่งหรือมุมเมือง จำนวน 10 จุด ประกอบด้วย จำนวนพระสงฆ์กลางเวียง 9 รูป นอกนั้น 11รูป รวมเป็น 108 รูป อันเป็นเครื่องหมายแห่งมงคล 108 ในศาสนาพราหมณ์ ส่วนศาสนาพุทธ หมายถึง พระพุทธคุณ 56 พระธรรมคุณ 38 พระสังฆคุณ 14 รวมเป็น 108 เช่นเดียวกัน

  1. กลางเวียงเชียงใหม่ ( พระบรมราชานุสาวรีย์สามกษัตริย์)
  2. ประตูท่าแพ
  3. ประตูเชียงใหม่
  4. ประตูสวนปรุง
  5. ประตูสวนดอก
  6. ประตูช้างเผือก
  7. แจ่งกู่เฮือง
  8. แจ่งหัวลิน
  9. แจ่งศรีภูมิ 
  10. แจ่งขะต้ำ

อ้างอิง